Powr鏒 do strony g堯wnej Plan "Z" Zbrojownia Kalendarium Bitwy Jednostki Postacie R騜ne  
 

Legion Czechos這wacki

Po rozpadzie Czechos這wacji 15 marca 1939 roku wielu czechos這wackich polityk闚 i 穎軟ierzy opu軼i這 sw鎩 kraj, udaj帷 si na emigracj. Wi瘯sza cz窷 z nich uda豉 si do Francji, gdzie trafi這 ich oko這 czterech tysi璚y, z czego przez terytorium polskie przedosta這 si i w sze軼iu transportach wyp造n窸o z Gdyni 1212 穎軟ierzy (w tym 477 lotnik闚). Wst瘼owali oni nast瘼nie do francuskiej Legii Cudzoziemskiej, a lotnicy do si powietrznych Arme l'Air.


Dekoracja lotnik闚 czechos這wackich za udzia w walkach w 1939 roku w obronie polskiego nieba (oznaczeni x od lewej: V. Fisher, Vojtisek, V. Jelinek, Broz, 灤rmak, Jar. Kamarad, Leo Herba熥a, Francisek Naxera, Josef Rehak (1941 r., Wielka Brytania)

W Polsce pozosta這 ok. 1000 穎軟ierzy (w tym 190 lotnik闚), kt鏎zy nie chcieli si udawa na obczyzn, ale wzorem legion闚 z I Wojny 安iatowej walczy o niepodleg這嗆 swojego kraju.
Na podstawie ustale z konsulatem czechos這wackim w Krakowie, w znajduj帷ej si miejscowo軼iach Bronowice Ma貫 k/Krakowa oraz Le郾a k/Baranowicz utworzono obozy przej軼iowe grupuj帷e specjalist闚 wojsk l康owych, natomiast lotnik闚 kierowano na przeszkolenie specjalistyczne do Centrum Wyszkolenia Lotniczego Nr 1 w D瑿linie.

23 maja przyby do Polski genera armii Lev Prchala, a 20 czerwca pu趾ownik Ludvik Svoboda. Ze wzgl璠u na rang stan瘭i oni na czele tworz帷ych si oddzia堯w. Wybuch wojny 1 wrze郾ia przerwa dzia豉nia organizacyjne i 3 wrze郾ia dekretem prezydenta Ignacego Mo軼ickiego powo豉no Legiony Czeski i S這wacki, dzia豉j帷e razem jako Legion Czechos這wacki, kt鏎ego dow鏚c zosta mianowany genera broni Lev Prchala. Marsza貫k Edward 妃ig造-Rydz wyda tak瞠 odezw do 穎軟ierzy czechos這wackich, zach璚aj帷 ich do ochotniczego wst瘼owania do tworzonych jednostek.

Na miejsce formowania Legionu Czechos這wackiego wytypowano o鈔odek w Le郾ej, kt鏎ego komendantem by pu趾ownik Karol Zborowski, a oficerem 陰cznikowym major Henryk Smrotecki. Z Bronowic Ma造ch do Le郾ej pierwszy transport kolejowy odjecha ju 30 sierpnia wieczorem, przybywaj帷 na miejsce nast瘼nego dnia. 31 sierpnia przyby r闚nie pu趾ownik Ludvik Svoboda i obj掖 dowodzenie nad zgromadzonymi tam oddzia豉mi (ok. 700 os鏏).
Poniewa przebieg walk na froncie by niekorzystny, 11 wrze郾ia pu趾ownik Svoboda zarz康zi ewakuacj o鈔odka. 皋軟ierzom wydano bro r璚zn i maszynow, po czym ok. godz 16:00 wys豉no ich transportem kolejowym w kierunku Sarne-R闚ne-Tarnopol.
Zniszczenia linii kolejowej op騧nia造 ruch poci庵闚, tak wi璚 stacj w Tarnopolu osi庵ni皻o dopiero 14 wrze郾ia. Trzy cekaemy wraz z 25 osobow obs逝g wyznaczono do zapewnienia obrony przeciwlotniczej miasta.
Nast瘼nego dnia Legion poni鏀 pierwsz ofiar - w pobli簑 wsi Hluboczek Wielki poci庵 zosta zaatakowany przez samoloty s這wackie. Od bratob鎩czego ognia pok豉dowych karabin闚 maszynowych zgin掖 aspirant V癃鮓slav Grnbaum.
17 wrze郾ia kolumna przyby豉 do Horodyszcza, a dzie p騧niej dotar豉 do miejscowo軼i Podhajce, gdzie zosta豉 internowana przez wkraczaj帷e od wschodu oddzia造 Armii Czerwonej.
Ma豉 grupa pod dow鏚ztwem kapitana Fanty zdo豉豉 unikn望 internowania i tras Tremblowa-Kopyczy鎍e-Husiaty dotar豉 21 wrze郾ia do granicy polsko-rumu雟kiej.

4 wrze郾ia grupa oko這 200 Czechos這wak闚, kt鏎zy pozostali jeszcze w Bronowicach, pod dow鏚ztwem kapitana Divoky wyruszy豉 kolej do Le郾ej. Po przymusowym postoju w 安idniku w dniach 6-9 wrze郾ia, spowodowanym konieczno軼i odgruzowania zbombardowanego przez niemieckie lotnictwo miasta, Czechos這wacy przybyli do Le郾ej 12 wrze郾ia, nikogo ju nie zastaj帷. Udali si wi璚 na po逝dniowy wsch鏚, 18 wrze郾ia osi庵aj帷 Delaty. Z tej miejscowo軼i ju pieszo przez Berez闚-Kosowo-Kuty udali si w stron rumu雟kiej granicy, przekraczaj帷 j 19 wrze郾ia.
Byli 穎軟ierze Legionu Czechos這wackiego zostali przez Rumun闚 internowani w miejscowo軼i Jarmolinka.

Czechos這wacka Eskadra Rozpoznawcza

皋軟ierze lotnictwa czechos這wackiego przedostawali si do Polski na r騜ne sposoby - pieszo, kolej jak r闚nie na pok豉dzie swoich samolot闚. 7 czerwca o鄉iu lotnik闚 s逝膨cych w 64 Eskadrze 3 Pu趾u Lotniczego wystartowa這 czterema samolotami z lotniska w Pieszczanach i uda這 si w stron Polski. Na pok豉dzie samolotu Aero A.100 byli to kapral pilot Josef Hrala i plutonowy mechanik Ludevic Iwanic. Po p馧toragodzinnym locie wyl康owali w Krakowie. Z kolei za這gi lec帷e na 3 samolotach Letow S.328 (kapral pilot Imrich Gablech, plutonowy mechanik Frantisek Knotek, kapral pilot Josef Knotek, kapral pilot Josef Kana, kapral mechanik Josef Rehak, Josef Lazar i starszy szeregowy Karol Volach) po trzygodzinnym locie wyl康owa造 w D瑿linie. Wszystkich tych lotnik闚 z dniem 1 sierpnia wcielono do polskich oddzia堯w i wraz z naszymi podchor捫ymi odbywali oni przeszkolenie w Centrum Wyszkolenia Lotniczego Nr 1 w D瑿linie.
Spo鈔鏚 lotnik闚 odp造waj帷ych do Francji 26 sierpnia grupa 13 穎軟ierzy wyrazi豉 ch耩 pozostania w Polsce. Byli to sier瘸nci: J. Mokrejs, V. Murcek, K. Richter, V. Smrcka, J. Vlekal, plutonowi J. Dobrovolny, J. Frantisek, O. Kestler, T. Motycka, M. Pavlovic, Z. Skarvada oraz kaprale J. Balejka i J. Vychnis.

Wymienionych wy瞠j lotnik闚 skierowano do Eskadry 鑿iczebnej Obserwator闚, gdzie pod okiem instruktor闚: starszego sier瘸nta J霩efa Zwierzy雟kiego, sier瘸nta Boles豉wa Hofmana oraz plutonowego rezerwy Wilhelma Kosarza, zapoznali si z typami samolot闚 u篡wanymi w naszym lotnictwie.

Po og這szeniu mobilizacji 30 sierpnia 1939 roku w szeregi naszego lotnictwa wcielono 93 lotnik闚 czechos這wackich, a dalszych 97 oczekiwa這 na przydzia w o鈔odkach w Bronowicach i Le郾ej. Z personelu tego rozpocz皻o 4 wrze郾ia tworzenie Czechos這wackiej Eskadry Rozpoznawczej, a cz窷 personelu znalaz豉 si w utworzonym 7 wrze郾ia plutonie porucznika pilota Zbigniewa Osuchowskiego.

Czechos這wacka Eskadra Rozpoznawcza organizowa豉 si na lotnisku G鏎a Pu豉wska k/Pu豉w i po skompletowaniu liczy豉 ok. 60 cz這nk闚 personelu i dysponowa豉 11 samolotami Potez XXV i RWD-8. Po wykonaniu kilku lot闚 zapoznawczych przenios豉 si na l康owisko Krzywda k/Radzynia Podlaskiego. W dniach 7-9 wrze郾ia miejscem jej stacjonowania by造 Be鹵yce k/Lublina, a do 12 wrze郾ia Wola Ga喚zowska k/Bychawy. Na dalszym szlaku znalaz造 si lodowiska w Piaskach Luterskich, Radziechowie i Lubomli. 15 wrze郾ia eskadr przerzucono na lotnisko Kiwierce k/Kowla, gdzie z powodu mg造 podczas l康owania w terenie przygodnym uszkodzono 3 samoloty. Nast瘼nego dnia pozosta貫 maszyny odlecia造 do ㄆcka.
Podczas l康owania w ㄆcku samolot pilotowany przez sier瘸nta Vilema Murcka zosta zestrzelony przez polsk obron przeciwlotnicz. Na szcz窷cie pilot odni鏀 tylko lekkie obra瞠nia. Samoloty wykona造 kilka lot闚 na rzecz zgrupowania wojsk broni帷ego ㄆcka pod dow鏚ztwem genera豉 brygady Piotra Skuratowicza.
Ostatnim miejscem postoju eskadry by Tarnopol, gdzie oddzia zosta internowany przez wkraczaj帷e oddzia造 radzieckiej Armii Czerwonej.

Stacjonuj帷y na l康owisku ko這 maj徠ku Wielkie So郾iewice pluton porucznika obserwatora Zbigniewa Osuchowskiego przyj掖 w swoje szeregi kilku lotnik闚 czechos這wackich (mi璠zy innymi plutonowych pilot闚 Josef Frantisek, Matej Pavlovic, Zdenek Skarvada, Tomas Motycka i kapral pilot Josef Balejka) oraz ich dotychczasowych polskich instruktor闚.
Oddzia u篡wa nieuzbrojonych samolot闚 szkolnych typ闚 PWS-26 i RWD-8. Po kilkukrotnej zmianie l康owisk oddzia ten w dniach 16-18 wrze郾ia bra udzia w obronie ㄆcka, a nast瘼nie w dniach 18-22 wrze郾ia dzia豉 na korzy嗆 dora幡ie tworzonych oddzia堯w pod dow鏚ztwem genera豉 brygady Stefana Strzemie雟kiego oraz pu趾ownik闚 Kazimierza Halickiego i Stefana Hanki-Kuleszy. Podczas tych lot闚 dochodzi這 do atak闚 na kolumny marszowe nieprzyjaciela z wykorzystaniem zabieranych do kabiny samolot闚 granat闚 r璚znych.
Z rozkazu genera豉 Strzemie雟kiego 22 wrze郾ia po po逝dniu ostatnie 6 samolot闚 jednostki odlecia這 z Kamionki Strumi陶owej do Rumunii, gdzie lotnicy zostali internowani. W uznaniu zas逝g bojowych porucznik Osuchowski przedstawi do odznaczenia Krzy瞠m Walecznych plutonowych Frantiska i Pavlovica oraz kaprala Balejk.

Lotnicy czechos這waccy wykonali oko這 400 lot闚 w og鏊nym czasie 1500 godzin. Podczas walk w Polsce w 1939 roku odnotowano nast瘼uj帷e straty:
- 2 wrze郾ia podczas bombardowania D瑿lina polegli: Stefan Kurka, Zdenek Rous oraz Ondrej Sandor; ranni zostali: Viktor Krucha, Miloslav Stepanek, Victor Hekl oraz Josef Kominek.
- 8 wrze郾ia na lotnisku Be鹵yce zgin掖 tragicznie plutonowy Vaclav Pesicka.
- 15 wrze郾ia na skutek ostrza逝 w豉snej artylerii przeciwlotniczej podczas l康owania w ㄆcku zosta ranny sier瘸nt Vilem Murcek.
- 21 wrze郾ia podczas l康owania w terenie przygodnym zosta ranny porucznik Josef Sehnal.


Plutonowy pilot Tomas Moty熥a z plutonu porucznika obserwatora Zbigniewa Osuchowskiego odznaczony Krzy瞠m Walecznych

Bibliografia

- Legion czechos這wacki w Polsce
奸御ki Instytut Naukowy, Katowice 1989
- Pawlak Jerzy, Polskie Eskadry w Wojnie Obronnej Wrzesie 1939
Wydawnictwa Komunikacji i ㄠczno軼i, Warszawa 1991

 
© Copyright 2005 by Mariusz Mi鄂iewicz & Marcin "Virtualbob" Skrzypacz. Design by Ygrek.